Rapporten

Patiëntenrechten: belangrijk maar niet genoeg bekend

De Vlamingen vinden het belangrijk om hun rechten als patiënt te kennen, maar 60 procent onder hen weet niet welke rechten wettelijk verankerd zijn. De patiënt staat dus juridisch nog te zwak tegenover de zorgverlener. Dat blijkt uit een onderzoek van het Vlaams Patiëntenpanel.

De Vlaming vindt het belangrijk om zijn rechten als patiënt te kennen en wil er beroep op doen, maar weet weinig over wat deze rechten inhouden en weet ook niet waar hij terecht kan met klachten. Dat is, samengevat, de conclusie uit een enquête bij 678 respondenten van het Vlaams Patiëntenpanel, een panel van chronisch zieke mensen opgezet door Ziekenzorg CM en de Vlaamse Pijnliga. Het gaat over een open onderzoek, waaraan ook niet-chronisch zieke mensen deelnamen. Op de tiende verjaardag van de wet op de patiëntenrechten is er dus nog niet veel reden tot vieren. Enkele markante cijfers op een rij:

Een aantal rechten zijn duidelijk beter gekend:

Opleidingsniveau
Leeftijd en geslacht spelen geen rol in de kennis over de patiëntenrechten, opleidingsniveau wel. Kortgeschoolden hebben significant minder kennis over de rechten dan langer geschoolden. Bij deze laatste groep geeft ongeveer de helft aan niet te weten welke patiëntenrechten door de wet gewaarborgd worden. Bij kortgeschoolden loopt dit cijfer echter op tot 75 procent.
Ook geeft 36 procent van de respondenten aan dat ze het niet makkelijk zouden hebben om een vertrouwenspersoon te vinden om hen bij te staan. Deze cijfers  geven duidelijk aan dat een groep patiënten in een sociaal kwetsbare situatie zitten, die het hen extra moeilijk maken om hun rechten uit te oefenen in de praktijk.

Financiële gevolgen
89 procent van de respondenten weet dat een zorgverlener hem moet inlichten over de kostprijs van een behandeling. Toch geeft 71 procent van de mensen die de laatste drie jaar gehospitaliseerd waren aan dat hij onvoldoende geïnformeerd is over de verwachte kostprijs.

Voorstellen

Deze resultaten leren dat er nog heel wat werk aan de winkel is om er voor te zorgen dat mensen ook effectief door hun rechten als patiënt beschermd worden. Ziekenzorg CM steunt mee enkele voorstellen die de patiëntenrechten beter moeten verankeren in de relatie tussen patiënt en zorgverlener. Zo willen we dat de overheid een standaard affiche maakt met uitleg over de rechten, die in de wachtkamers moet worden gehangen. Ook de opnameverklaring die een patiënt in het ziekenhuis krijgt, zou deze info moeten bevatten. We willen ook een structurele evaluatie van de wet patiëntenrechten en het systeem van klachtenbemiddeling. En vorming rond patiëntenrechten en communicatievaardigheden moeten een belangrijk deel uitmaken van de vorming en bijscholing van zorgverleners.

Je acht rechten als patiënt

Kwaliteit
Je hebt recht op de best mogelijke zorg op basis van de medische kennis en de beschikbare technologie. Je zorgverlener (arts, tandarts, apotheker, vroedvrouw, kinesist, verpleegkundige, paramedicus,…) moet altijd respect tonen voor je autonomie en menselijke waardigheid. Hij mag geen onderscheid maken op basis van sociale klasse, nationaliteit of inkomen.

Vrije keuze
Je mag zelf je zorgverlener kiezen en je mag steeds een andere zorgverlener raadplegen. Dat kan bijvoorbeeld als je een tweede advies wil.

Informatie
Je zorgverlener moet je alle nodige informatie geven over je gezondheidstoestand. Hij moet dat op een begrijpelijke manier doen. Je mag je laten bijstaan door een vertrouwenspersoon. Dat kan een familielid of een vriend zijn.

Toestemming
Zonder je vrije en geïnformeerde toestemming mag geen enkele zorgverlener een behandeling starten of verderzetten. Hij moet je ook informeren over de gevolgen van je eventuele weigering of intrekking van toestemming.

Patiëntendossier
Jij of je vertrouwenspersoon mogen altijd je patiëntendossier inkijken. Je kunt ook een kopie aanvragen.

Privacy
Geen enkele informatie over je gezondheidstoestand mag worden meegedeeld aan anderen, tenzij de wet dit uitdrukkelijk voorziet (bijvoorbeeld ter bescherming van de volksgezondheid in geval van besmettingsgevaar).

Klachten
Vind je dat één van je patiëntenrechten niet gerespecteerd is, dan kun je klacht indienen bij de bevoegde ombudsdienst.

Pijnbehandeling
Je hebt recht op pijnbestrijdende zorg. Je zorgverlener moet pijn voorkomen, evalueren, behandelen en verzachten.

Meer informatie: info@vlaamspatientenpanel.be – 02 246 47 74